۰۲- مقام باریه یا باربدی (منسوب به باربد موسیقی‌دان)

مجلسی (باستانی)

گستره صوتی: دو، می، فا، سل، لا (و لا‌بمل)، سی (و سی‌بمل).

نت متغیر: لا، سی.

میزان‌نما در بخش‌های ضربی: دو ‌هشت، پنج ‌هشت.

لاوچ‌ها (گوشه‌ها): مقدمه، آواز باریه.

کوک: هفت دستان یا به‌رز (دو، دو، سل)

مقام باریه از مقام‌های مجلسی و باستانی تنبور می‌باشد. قسمت ضربی این مقام ریتم پنج ضربی دارد که فقط با ساز نواخته می‌شود و همانطور که اشاره شد، این مقام از دو لاوچ (گوشه) تشکیل شده است: ۱- مقدمه ۲- آواز باریه. درواقع، گوشه‌بندی و ایجاد دستگاهی بزرگتر به کمک گوشه‌ها، ریشه در موسیقی تنبور دارد.

به گفته‌ی حیدر کاکی «این مقام صرفاً در «کوک به‌رز» یا هفت‌ دستان باید نواخته شود. باریه نیز مانند مقام قطار از نت سُل شروع می‌شود و نیم‌پرده‌های کروماتیک نقش مهمی در آن دارند. این مقام فقط در ناحیه گوران روایت شده است و در هیچ جای دیگری که یارسان سکونت دارند، روایت نشده است. دلیل این امر، جغرافیای خاص گوران است که آن را تا حدود زیادی، بکر و دست‌نخورده از تهاجم‌های فرهنگی نگه داشته است. در یک روایت تاریخی، جامعه یارسان عمدتاً معتقد هستند که این مقام را باربَد، موسیقی‌دان مشهور دوره‌ی ساسانی که در زمان خسروپرویز می‌زیسته است، ساخته است. به همین دلیل، مقام باریه را قدیمی‌ترین مقام تنبور می‌دانند». لازم به ذکر است که در زمان خسروپرویز، کرمانشاه پایتخت تابستانی این پادشاه بوده است. از نظر فرزاد بازگیر به دلیل حزن موجود در قسمت آوازی مقام باریه، این مقام در بین مقام‌های تنبور بیشترین شباهت را با آواز «مور» دارد؛ آوازی که زنان و گاهی مردان در مراسم عزا و فراق از دست دادن عزیزان‌شان سر می‌دهند و دارای انواع مختلفی می‌باشد. البته از نظر این پژوهشگر برجسته، تمام مقامات مجلسی تنبور درواقع از نواهای هوره و مور هستند.

هوره‌ها، آوازهای اساطیری ایران هستند که به زبان کُردی خوانده‌ می‌شوند. مقام‌های هوره شامل: ۱- گله‌خاک ۲- گله‌وه‌دره ۳- بالادستانی ۴- شاه‌حسینی ۵- ساروخانی ۶- جلوشایی ۷- طرز ۸- مجنونی ۹- سحری ۱۰- باریه ۱۱- دو بالا ۱۲- غریوی ۱۳- بان بنه‌یی ۱۴- پاوه‌موری می‌باشند. بسیاری از هوره‌ها، هم‌نام و نزدیک به مقام‌های تنبور هستند. امروزه در هوره‌خواندن از ساز استفاده نمی‌شود اما در گذشته هوره را همراه با تنبور اجرا می‌کردند. اشعاری که در هوره خوانده می‌شوند معمولا ۱۰ هجایی و با مضامین تغزلی و حماسی‌اند. جنگجویان کرُد، هوره را در جنگ نیز می‌خوانده‌اند.

در ترجمه‌ی باریه آورده شده است: «آنکه به سفر رفته». باریه احتمالا همان عنبر خاتون است که شاعر در فراق او در سوگ و سوز است. شعر این مقام نیز از مولوی کُرد است که پیشتر به آن اشاره شد.