۰۱- مقام قطار یا قهتار (پشت سر هم)
گستره صوتی: دو، ر، میبمل، فا، سل (و سلبمل)، لا (و لابمل).
نت متغیر: سل، لا.
میزاننما در بخشهای ضربی: هفت هشت، ده هشت.
کوک: پنج دستان یا تهرز (دو، دو، فا)
از مقامهای مجلسی و باستانی تنبور میباشد. فاروق صفیزاده بر این باور است که شاید قهتار از واژه «گاتا» گرفته شده باشد و در تاریخ باستان، این مقام با همان نام گاتا نام برده شده باشد. در این خصوص باید اشاره کرد که «گاث» یا گات در زبان پهلوی به معنی «سرود» آمده است که با افزودن پسوند جمع «ان» تبدیل به «گاثان» به معنی «سرودها» میشود. در اوستا نیز بخش سرودها با عنوان گاثان (گاهان) یا گاثاها (گاتاها) ثبت شده است و اکنون نیز همراه با نوعی آواز اجرا میشود. درواقع گاتا، ریشهی «گوسان» و هنر گوسانی (خنیاگری) است.
به گفتهی حیدر کاکی «مهمترین روایت این مقام، آواز ماموستا علی مردان است که اجرای ایشان یادآور اجرای گوشه قطار در دستگاه بیات ترک، توسط عبدالله دوامی میباشد. این مقام اگرچه با متر آزاد آغاز میشود، ولی در انتها با ریتم ۱۰ ضربی به پایان میرسد که این بخش ضربی، مقام «سحری» را تداعی میکند و روی پردههای سحری اجرا میشود. نیمپردههای کروماتیک که در این مقام اجرا میشود نیز همان نیمپردههایی است که در مقام «سه ر ته رز» استفاده میشود و در فاصله چهارم بالاتر در «کوک تهرز» از نت فا شروع میشود. بنابراین همانطور که گفته شد، مهمترین ویژگی این مقام، استفاده از نیمپردههای کروماتیک میباشد که یادآور نوعی از موسیقی ایران باستان است که امروز اجرای چنین فواصلی در موسیقی ایران فراموش شده است».
در خصوص شعر مقام نیز باید به مولوی کُرد اشاره کرده که شاعر و عارف نامی قرن سیزدهم بوده است (۱۲۹۹-۱۲۲۱) و از پیروان نقشبندی. وفات همسر مولوی کرُد با نام «عنبر خاتون» تأثیر عمیقی بر وی گذاشت و اشعار عاشقانهی سوزناک بسیاری سرود. از این مطلب، مشخص میشود که شعر مقام قهتار در سوگ عنبر خاتون سروده شده است.