۴۲- خاس بژهنه (نیکو مقرر کن)
گستره صوتی: دو، ر، می، فا، سل، لا.
کوک: هفت دستان یا بهرز (دو، دو، سل)
از مقامهای کلام است که به گفتهی حیدر کاکی از مقامهای مهجور است و حالتی پر احساس دارد. سربند این مقام همان بیت اول است:
خاس بژهنه گیانی بهرزهملی
یاری گیان، یار جهننهت ههی دوس هاو دلی
ای یار سرفراز، تقدیر ما را نیکو مقرر کن که بهشت راستین ما دیدار توست.
«سراندیل» کوهیست اسطورهای که قدمگاه حضرت آدم بوده است. همچنین در اعتقاد یارسان، خاکِ آدم را از کوه سراندیل برای ساختن بشر آوردند و آدم و حوا را به وجود آوردند. حتی دورهی خلقت انسان را دورهی سراندیل هم میگویند. منظور از آب شدن برفهای کوه سراندیل، این است که سردی زمانه از وجود عدهای رخت بربست. و منظور از «قبل از رسیدن به این مرحله» در متن شعر، درواقع قبل از رسیدن به «قله حقیقت» میباشد که نماد آن همان کوه سراندیل است که ذات و سرشت پاک آدمی در ابتدا، از آنجا برداشته شده است و باید به آن بازگشت. این بازگشت به قلّه، البته عین صعود است. علی اکبر مرادی این مقام را مربوط به قرن هشتم و در وصف سلطان صحاک میداند. شعر این مقام نیز از دفتر شیخ امیر روایت شده است.