۲۴- مقام شاخوشین یا شاه‌خوشینی ۱ (منسوب به شاه‌خوشین)

کلام (حقانی)

گستره صوتی: دو، ر، می (و می‌بمل)، فا، سل، لا.

نت متغیر: می.

کوک: هفت دستان یا به‌رز (دو، دو، سل)

یکی از ویژگی‌های قابل توجه مقام‌های شاه‌خوشینی‌ این است مانند مقام‌های بابانائووسی، هیچکدام سربند ندارند و اشعار آن فارسی هستند. فقدان سربند که مهم‌ترین مشخصه‌ی مقام‌های کلام می‌باشد، این احتمال را ایجاد می‌کند که این مقام‌ها نیز از مقام‌های باستانی باشند. اما در هر صورت باید به این نکته توجه کرد که مطابق کتاب «موسیقی یارسان» منظور از حیدر در این کلام، علی نیست و منظور سید حیدر همان سید براکه می‌باشد.

در خصوص کا بشر بزهویی که متن مقام از دفتر او استخراج شده نیز باید گفت که ایشان در سال ۱۳۱۴ گلچینی بسیار عظیم از دفاتر کهن یارسان را رونویسی کرد و در کتاب خود آورد. ایشان دو بیتی اول این مقام را از تُرکه می‌داند و دو بیتی دوم را از نسیمی و دو بیتی سوم را از منصور حلاج. کا بشر بزهویی  ﺗﺎ ﭘﺎﯾﺎﻥ ﻋﻤﺮ ﺧﻮﺩ ﻣﺠﺮﺩ ﻣﺎﻧﺪ ﻭ ﺗأﻫﻞ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭ ﻧﻨﻤﻮﺩ و ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﺭﺩﺍﯾﯽ ﺳﻔﯿﺪ ﺑﺮ ﺗﻦ ﺩﺍﺷﺖ. تُرکمن نیز که در متن مقام به او اشاره شده است، به روایت حیدر کاکی از یاران برجسته شاه­‌خوشین بوده است. شاه‌خوشین، اولین شخصی بوده که ساز تنبور و موسیقی قدیمِ آن را با آیین یارسان مکتوب کرده است. او در عرصه تنبور تبحر فراوانی داشته است زیرا در متون یارسان مکتوب است که گروه‌های نهصد نفری داشته و در آن گروه‌ها سازهای تنبور، رباب، دف و کمانچه و غیره نیز بوده است اما تنبور نقش اصلی را داشته است. توضیحات مربوط به شاه‌خوشین به این دلیل که در شرح مقام (هه‌ی دَه‌یار دَه‌یار) آمده است، در اینجا تکرار نمی‌شود.