۴۰ – مقام بابانائووسی ۲ (بابا جهلیلی)
گستره صوتی:
بابانائووسی ۱: دو، ر، می، فا، سل، لا، سی (و سیبمل)، دو.
بابانائووسی ۲: دو، ر، می (و میبمل)، فا، سل، لا، سی (و سیبمل)، دو، ر.
بابانائووسی ۳: دو، ر، می (و میبمل)، فا، سل، لا، سی (و سیبمل).
نت متغیر: می، سی.
میزاننما در بخشهای ضربی: دو چهار، سه چهار (بابا نائووسی ۱)، هشت چهار، دوازده چهار (بابا نائووسی ۲)
کوک: هفت دستان یا بهرز (دو، دو، سل)
بابانائوس همانطور که قبلاً گفته شد، پیش از سلطان صحاک دورهی ظهور داشته است. او در قرن پنجم متولد شد و مانند بهلول (ظهور اول در قرن سوم) به شیوهی دیوانگی میزیست. به روایت علی اکبر مرادی، مردم او را «بِلَه شیط» یا ابراهیم دیوانه نامیدهاند. داستان از این قرار است که شاهخوشین (در ظهور سوم) هنگام رحلت، تنبوری به یارانش میدهد و نوید میدهد هرگاه این تنبور کوک شد و نوا سر داد، من در همان حوالی دوباره پیدا خواهم شد. یارانش پس از سالها جستجو تنبورشان را در زیر سایه درختی در روستای سِرکت (محل اقامت بابانائووس، از دهستانهای پاوه در اورامان) به حالتی کوک شده پیدا میکنند و مطمئن میشوند که مرشد آنها همان بابانائووس است و این مقامها را در وصف او میخوانند. اما بر روی این مقامها معمولاً داستانهای اساطیری ایران خوانده میشود که این داستانها به صورت شعرهای هجایی و عموماً ده هجایی هستند و در متون مقدس یارسان مکتوب شدهاند. اما باید توجه شود که مقامهای بابانائووسی مانند مقامهای شاخوشینی فاقد سربندی ثابت هستند. از همینجا میتوان نتیجه گرفت که بابانائووسیها، به احتمال بسیار زیاد از مقامهای باستانی هستند؛ چرا که از طرفی سربند کلام یارسان ندارند و از طرف دیگر راوی اسطورههای ملّی ایران هستند. حال با این توضیحات و با توجه به متن مقام که در مدح کاوه آهنگر میباشد، میتوان پرسید که آیا بابانائووس را در جامهی کاوه میدیدند که بخش اول مقام را در وصف بابانائووس خواندهاند؟ از نظر فرزاد بازگیر شباهت بین بابانائووس و کاوه آهنگر در حرکت انقلابی و تشابهات اجتماعی آنها میباشد و به همین دلیل مقام بابانائووس را همواره با اشعار شاهنامه میخوانند. این پژوهشگر تأکید میکند که در گوران، مقام بابانائووسی ۱ را به عنوان مقام کاوه آهنگر میشناسند.
یکی از خصوصیات مقامهای بابانائووسی تنوع ملودیک آنها میباشد و همینطور وسعت صدای این مقام که از نت دوِ دستباز تا دوِ پاییندسته بر روی اکثر پردهها اجرا میشود. بابانائووسی ۱ به گفتهی حیدر کاکی «دارای دور ریتمیک است که از ادوار قدیم پیروی میکند و در دورهای ۱۷ ضربی اجرا میشود. البته گاهی دو ضرب به آن اضافه میشود. بابانائووسی ۲ نیز دارای دور ریتمیک ۳۲ ضربی است». «بیا و بس» نیز که در متن مقام بابانائووسی ۲ به آن اشاره شده است، از الفاظ مردم یارسان است و عبارت است از دو پیمان محکمی که برای جامعهی اهل حق بسیار مقدس است:
۱- عهد و پیمانی که خداوند در محضر خورشید (ریشه مهری) با هفتتن بسته است.
۲- عهد و پیمانی که بر روی پُل پردیور، بین سلطان صحاک و یارانش صورت گرفته است که در این پیمان، سلطان از جامعهی یارسان میخواهد که به آیین او عمل کنند و هیچ وقت آن را فراموش نکنند.
در خصوص بابا جلیل یا بابا جهلیلی (قرن هفتم) که مقام بابانائووسی ۳ را با نام او میشناسند نیز باید گفت که ایشان آنچنان مقام والایی داشته است که در کتاب «پردیوری» برای او یک دوره ظهور قائل شدهاند. این دوره باید بعد از دورهی بابانائووس باشد؛ یعنی بین بابانائووس و سلطان صحاک. همانطور که مقام آن نیز بعد از بابا نائووس آمده است. البته با توجه به یافتههای تاریخی، در دفتر پردیوری جای بابانائووس و بابا سرهنگ جا به جا آمده است. لازم به ذکر است که بابا جلیل دودانی، از نوادههای بابا سرهنگ دودانی (همان بابا سرهنگ) نیز میباشد.