۶۳- ساروخانی

مجلسی (باستانی)

گستره صوتی: لا، سی، دو، ر، می بمل، فا (فا دیز)، سل (سل بمل)، لا بمل، سی (سی بمل)، دو، ر بمل.

نت متغیر: ر، فا، سل، سی.

میزان‌نما در بخش‌های ضربی: دو چهار، هفت شانزده.

لاوچ‌ها (گوشه‌ها): آغاز مقام، آواز اول، زمزمه اول، زمزمه دوم، فرود، آواز دوم، آواز سوم، زمزمه سوم، فرود، زمزمه چهارم، فرود، آواز چهارم، زمزمه پنجم، فرود و پایان مقام.

کوک: پنج دستان یا ته‌رز (دو، دو، فا).

این مقام از مقام‌های مجلسی می‌باشد و دارای حالتی حماسی است. حیدر کاکی معتقد است که به روایتی، این مقام، آواز شخصی به نام ساروخان بوده و یا اینکه ساروخانی‌نامی آن را به بهترین وجه اجرا می‌کرده است و همراه این مقام، شاهکارهای سلحشوران را روایت می‌کرده است (مانند گوسانی). لاوچ‌ها (گوشه‌ها) در این مقام به این ترتیب است: ۱- آغاز مقام ۲- آواز اول ۳- زمزمه اول ۴- زمزمه دوم ۵- فرود ۶- آواز دوم ۷- آواز سوم ۸- زمزمه سوم ۹- فرود ۱۰- زمزمه چهارم ۱۱- فرود ۱۲- آواز چهارم ۱۳- زمزمه پنجم ۱۴- فرود و پایان مقام.

این مقام آوازی و دارای وزن آزاد است و شبیه هوره خوانده می‌شود و تکنیک آوازی «یدل» نیز در این مقام استفاده می‌شود. بخش‌هایی از این مقام به صورت ضربی و در دور ریتمیک ساده و لنگ اجرا می‌شود. وسعت این مقام یک اکتاو است و هسته‌ی اصلی آن بر روی سه نت «ر، می بمل، فا» اجرا می‌شود و نت شاهد آن می‌بمل است.

به روایت علی اکبر مرادی نیز با این مقام، اشعاری که بیشتر در وصف پهلوانان بوده است را می‌خواندند. این مسئله اثبات می‌کند که اشعار، متفاوت بوده‌اند و می‌توان آن‌ها را در چهارچوب فلسفه‌ی وجودی مقام‌ها، تغییر داد.  بسیار جالب است که شعر مقام، گفتار بیژن است، بدون آنکه نامش ذکر شود. حتی بیژن، مرگ خود در رکاب کیخسرو را نیز پیشگویی می‌کند. البته بیژنی که در چاه، احوالات عارفانه هم دارد. شعر از عباس کرندی روایت شده است.