۳۴- مقام یاران جه‌م نیان (یاران به جم گرد آمدند)

کلام (حقانی)

گستره صوتی: دو، ر، می، فا، سل، لا، سی‌بمل.

کوک: هفت دستان یا به‌رز (دو، دو، سل)

از مقام‌های کلام است که دارای وزنی فراخ و کند است و به گفته‌ی حیدر کاکی «بر روی پرده‌های مقام «ره‌ژیان دالاهو» اجرا می‌شود و از مشخصه‌های این مقام، تأکید بر روی نت «لا» به عنوان شاهد است». سربند این مقام نیز همان بیت اول است:

هه‌ی دیده‌گیانی یاران جه‌م نیان

شادی شا که‌رمی شام چیه‌ن وه‌ره‌و قوله‌گا

ای نور دیده و جانم، یاران به جمع گرد آمدند. به دست‌افشانی و سماع می‌پردازم

سرورمان رو به سوی قبله‌‌گاه آورده است.

«زُلال زُلال» که متن این مقام از آن استخراج شده است، بخشی از کتاب «سرانجام» است به مباحثاتِ ثبت‌شده پیرامون جانشینی بابا یادگار اختصاص دارد. بابا یادگار پس از مرگ سلطان صحاک، جانشین او شده بود. سروده‌های موسوم به زلال زلال، سخن از آن دارند که دو نامزد یا کاندید اصلی تخت شاهی، بابا یادگار و ابراهیم هستند. این در حالی است که بابایادگار شاه است و در این مباحث خودش و یارانش تلاش می‌کنند که دیگران از‌ جمله ابراهیم را قانع کنند که ایشان شایسته و مستحق مقام پادشاهی است و این به نوبه‌ی خود نشان از تمایل بابایادگار برای تداوم پادشاهی‌ دارد. حال باید پرسید با وجود پادشاهی بر تخت، چرا این به اصطلاح «جنگ نگین» بر سر پادشاهی انجام می‌پذیرد؟ آیا بابایادگار برای مدت معینی به پادشاهی رسیده و آن مدت به پایان می‌رسد؟ آثار یارسانی مربوط به این مقطع سخن از آن دارند که در نهایت شخصی به نام خیال جانشین شاه یادگار می‌شود. چرا خیال به این مقام می‌رسد؟ آیا گزینش ایشان راه حل سومی بوده است؟ سروده‌ها نیز سخن از آن دارند که ابراهیم به گزینش خیال رضایت می‌دهد و دالاهو را ترک می‌گوید، ولی سرنوشت شاه یادگار ناروشن باقی می‌ماند. اشاره به باربد و جامه‌ی او در متن مقام نیز گویا اشاره به این دارد که حاضرین به این کشف رسیده‌‌اند که خیال در زندگی‌های پیشین در جامه‌ی باربد بوده است؛ شاید به دلیل اجرای تنبوری سحرانگیز.