یدالله اشرفی

استاد یدالله اشرفی، فرزند شیرمحمد، سازنده و نوازنده‌ی تنبور بود. او در ۱۳۰۰ در روستای فش از توابع کنگاور در استان کرمانشاه به دنیا آمد و حدود ۸۶ سال زیست؛ تا پایان عمر دست از کار نکشید. سازسازی امروز روستای فش، که از بزرگ‌ترین مراکز ساخت تنبور، تار و سه‌تار در ایران است، با او آغاز شد.

از نجاری تا سازسازی

پدرش کشاورز، اهل صنایع دستی چوبی و از ارادتمندان حضرت علی بود. یدالله نیز به پیروی از او به کار چوب روی آورد و سال‌ها در ساخت در و پنجره و میز و صندلی کار کرد. سپس، با توجه به جایگاه ویژه‌ی تنبور نزد کردهای استان کرمانشاه، به ساخت تنبور روی آورد و بعدها تار و سه‌تار هم ساخت. سازهایش در کرمانشاه، همدان، شیراز، تهران و شمال کشور شناخته‌شده بود.

در سال ۱۳۶۶ برای تکمیل آموخته‌هایش نزد سید خلیل عالی‌نژاد در صحنه رفت.

نوازندگی

اشرفی تنبور هم می‌نواخت و به‌ویژه مقام «طرز مجنونی» و «ساقی‌نامه» را به شیوه‌ای خاص و دلنشین اجرا می‌کرد. هنگام کار اشعار مولانا و گاه حافظ و سعدی را زمزمه می‌کرد. سیاوش اشرفی، از خویشاوندان نزدیکش، میراث‌دار شیوه‌ی تنبورنوازی اوست.

شاگردان و میراث

او در آموزش ساخت ساز و تربیت شاگرد دستی توانا داشت. به روایت شاگردانش، امروز بیش از ۳۰۰ خانوار در روستای فش به ساخت ساز مشغول‌اند که مستقیم یا غیرمستقیم شاگرد او بوده‌اند، و شاید بیش از هزار نفر از راه هنری که او بنیان گذاشت روزی می‌گیرند. فریدون حقیقی نیز از شاگردان اوست. برادرزاده‌اش مهراب اشرفی هم ساخت تنبور و سه‌تار را نزد او آموخت.

منش

اشرفی را مردم‌دار، مهمان‌نواز و سخاوتمند توصیف کرده‌اند؛ بارها به دانشجویانی که پول نداشتند ساز هدیه می‌داد و تنها دعای خیر می‌خواست. با آن‌که در پیری لاغراندام بود، در کار از جوان‌ها پیش می‌افتاد. بارها می‌گفت آرزو دارد تابوتش را از کارگاه بیرون ببرند؛ یعنی تا آخرین نفس مشغول ساختن ساز باشد.

منبع: یادداشتی از یکی از شاگردانش، که در ۱۳۶۷ یک سال نزد او آموخت، در سایت موسیقی تنبور.