لالو بیرخان حیدری

یکی دیگر از اساتید بزرگ و بنام مقام‌خوانی که سهمی بزرگ در راستای انتقال، حفظ و اشاعه آواها و مقام‌های اصیل پردیوری تنبور را به نسل بعد از خود داشته است و با صدای شیوا و گیرا و تأثیرگذار خود شوق و اشتیاق و عشق به این سنت و فرهنگ کهن را در دل عاشقان و دلدادگان این ساز کهن زنده نگه داشته است، لالو بیرخان حیدری است.

لالو بیرخان از اساتید قدیمی و بنام مقام و کلام‌خوانی است که نغمه‌های ایشان برای هیچ‌یک از نوازندگان و مقام‌دانان بزرگ تنبور ناآشنا نیست.

لالو بیرخان در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی در روستای زرده بابا یادگار از توابع شهرستان دالاهو دیده به جهان گشود.

ایشان به گواهی اکثر کلام‌خوانان و مقام‌دانان منطقه گوران و کرمانشاه، استاد بی‌بدیل و بی‌نظیر کلام و مقام‌خوانی بوده است که به علت عدم استفاده درست از دانسته‌های ایشان، با کوچ باقی آن بزرگوار گنجینه عظیم مقامات یاری و دیگر آواهای کهن تنبور و همچنین سایر نغمه‌های کهن فرهنگ کردی سال‌های پیش از بین رفت.

ایشان علاوه بر مقام‌خوانی، از میراث‌داران شاهنامه‌خوانی کردی می‌باشند که حافظ اصیل اشعار کردی شاهنامه در فرهنگ کردی می‌باشد.

از نکات برجسته در کلام‌خوانی لالو بیرخان، وفاداری پرفخرشان به اجرای صحیح مقامات جمعی و انفرادی کلام می‌باشد.

لالو در زبان کردی به معنی دایی است که این واژه در فرهنگ کردی دربردارنده و حاوی صداقت و صمیمیت و خلوص نیت و محبوبیت شخص ملقب به این واژه در بین مردم است، که لالو بیرخان از این جمله اشخاص بوده است.

لالو بیرخان هیچ‌گاه تنبور نمی‌نواختند. همنشینی ایشان با پنجه‌ی تنبورنوازان و مقام‌دانان بزرگی چون کادارا منهویی، سید ولی حسینی، درویش علی‌میر درویشی و درویش مرادخان نظری گوراجوبی، کاست‌ها و آثار ارزشمندی در دهه ۴۰ شمسی از این استاد بزرگ به یادگار گذاشته است که امروزه سرلوحه و سرمشق کلام‌خوانان و مقام‌دانان نسل جوان می‌باشد.

لالو بیرخان در سال ۱۳۶۵ هجری شمسی پس از ۸۰ سال عمر، با برک آن گنجینه عظیم نغمه‌ها و آواها و مقامات اصیل تنبور و شاهنامه کردی را که در سینه داشت به رخ خاک کشید.

منبع: کانال تلگرام «نوای تنبور»، ۲۳ شهریور ۱۳۹۶.