علی اکبر مرادی

زندگی‌نامه و فعالیت هنری

علی‌اکبر مرادی در ۱۵ اسفند ۱۳۳۶ در روستای بان‌زلان از توابع شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه، در خانواده‌ای کُرد و یارسان به دنیا آمد.

او از کودکی با نغمه‌های تنبور مأنوس شد و نزد استادان برجسته‌ای چون سید ولی حسینی و سید محمد علوی آموزش دید. مرادی در سی‌سالگی توانست نواختن تمامی ۷۲ مقام تنبور را بیاموزد و به یکی از چهره‌های شاخص این ساز تبدیل شود.

فعالیت هنری او به‌صورت حرفه‌ای از سال ۱۳۵۰ با تکنوازی در اداره فرهنگ و هنر کرمانشاه آغاز شد. یک سال بعد، همراه با دوستان هنرمندش، گروه نخست تنبور را تشکیل داد. در سال ۱۳۵۹ نیز با همکاری دیگر هنرمندان، گروه نام‌آشنای شمس شکل گرفت که مرادی از اعضای بنیان‌گذار آن بود. او از همان سال‌ها در جشنواره‌های مختلف موسیقی ایران حضور یافت و جوایز متعددی دریافت کرد.

در سال ۱۳۷۲ فعالیت‌های خود را به شکل مستقل ادامه داد و به گردآوری، ثبت و ضبط مقام‌های کهن تنبور پرداخت. حاصل این تلاش‌ها، انتشار مجموعه‌ای چهار سی‌دی از ۷۲ مقام تنبور توسط «خانه فرهنگ‌های جهان» در پاریس بود. این اثر بعدها در ایران نیز منتشر شد و سبب شد مرادی نامزد دریافت جایزه گرمی شود.

جوایز و افتخارات

مجله معتبر Sing Line، علی‌اکبر مرادی را در میان ۵۰ نوازنده برتر جهان معرفی کرده است.

او در سال ۱۳۸۱ از سوی شورای ارزشیابی هنرمندان کشور، وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، موفق به دریافت مدرک درجه یک هنری شد. همچنین در سال ۱۳۷۰ رتبه نخست تنبورنوازی کشور و لوح زرین افتخار را به دست آورد.

در تیرماه ۱۳۹۸ نیز در کنگره جهانی مشاهیر کُرد از وی تقدیر و نشان شهروند طلایی به او اعطا شد.

فعالیت‌های آموزشی

مرادی از پیشگامان آموزش علمی تنبور در ایران است. او با تدوین و نگارش کتاب «صد درس؛ شیوه تنبورنوازی» نخستین متد آموزشی ساختارمند این ساز را عرضه کرد. این کتاب که شامل ۱۰۰ درس بر اساس نُت‌نویسی بین‌المللی است، در سال ۱۳۹۳ عنوان کتاب برتر آموزشی سال را به خود اختصاص داد.

وی شاگردان برجسته‌ای تربیت کرده که از میان آن‌ها می‌توان به حیدر کاکی، جهانبخش رستمی، آرش مرادی، کوروش مرادی و فردین فرمانی اشاره کرد.

مرادی در حال حاضر مدیریت آموزشگاه موسیقی یارسان در تهران را بر عهده دارد و به تدریس تنبور می‌پردازد. همچنین کتاب آموزشی تازه‌ای نیز در دست چاپ دارد که انتشار آن در انتظار مجوز است.

از آخرین آثار او می‌توان به آلبوم‌های «مهتاب» (با همکاری اردشیر کامکار) و «پاییز» (با همراهی کوروش مرادی و سیامک جهانگیری) اشاره کرد.

خانهٔ تنبور

علی‌اکبر مرادی تمام درآمد حاصل از آلبوم مقامات تنبور و همچنین پاداش بازنشستگی خود از وزارت آموزش و پرورش را صرف ساخت مرکزی فرهنگی به نام خانهٔ تنبور در زادگاهش، روستای بان‌زلان، کرد. او حتی زمین‌های پدری‌اش را که به‌دلیل ساخت سد آزادی زیر آب می‌رفت، برای تکمیل این پروژه فروخت.

با وجود کارشکنی‌ها و توقف موقت طرح، مرادی شخصاً کار را ادامه داد تا سرانجام خانهٔ تنبور در ۲۲ شهریور ۱۳۹۶ هم‌زمان با برگزاری جشنوارهٔ «کهن‌آواهای تنبور» افتتاح شد.

لغو کنسرت در ایران

کنسرت «فناوری تنبور» که قرار بود به‌مدت یک شب در فرهنگ‌سرای ارسباران تهران برگزار شود، به‌دلیل عدم صدور مجوز از سوی پلیس امنیت لغو شد. دلیل رسمی این لغو هرگز اعلام نشد.

آثار موسیقایی

فهرست آلبوم‌های علی‌اکبر مرادی:

• ۷۲ مقام تنبور (۴ سی‌دی)

• کردانه

• در آیینه آسمان

• دو واله

• تنبور در ایران

• مقامات مجلسی تنبور (۲ سی‌دی)

• مهر و ماه (۲ سی‌دی)

• نسیم و گندم‌زار

• سحر واران

• سماع مستانه

• تریکه هانه

• یار آسمانی

• پاییز

• گلاریزان

آلبوم «مجنونی» از دیگر آثار برجستهٔ اوست که شامل مقام‌های تنبور بوده و با همراهی اردشیر کامکار (کمانچه)، نوازندگان عود و دف و گروه کر، توسط انتشارات ماه‌ریز منتشر شد.

کتاب‌ها

• صد درس: شیوهٔ تنبورنوازی شامل ۱۰۰ درس آموزشی همراه با دو سی‌دی صوتی، برندهٔ عنوان کتاب برتر آموزشی سال ۱۳۹۳. این اثر هنرجو را با تکنیک‌ها، ریتم‌ها (۱۰ وزن مختلف)، ۱۶ نوع مضراب و بیش از ۴۰ مقام تنبور آشنا می‌کند.

• ته‌موره‌وان (تنبوربان): خاطرات علی‌اکبر مرادی (زندگی و هنر) منتشرشده در سال ۱۴۰۰ توسط نشر سرانه در کرمانشاه، که دربرگیرندهٔ زندگی، خاطرات و نگاه هنری استاد مرادی است.