کوک و شیوه‌ی نواختن تنبور
تنبور بدون مضراب نواخته می‌شود. صدای ویژه‌ی آن بیش از هر چیز از دست راست می‌آید که با انگشتان جداگانه به سیم‌ها ضربه می‌زند.
کوک
تنبور کوک‌های گوناگونی دارد. فاصله‌ی سیم بم با سیم‌های جفت ممکن است چهارم، پنجم یا دوم باشد؛ هر مقام کوک ویژه‌ی خود را دارد.
سیم‌های جفت معمولاً هم‌صدا کوک می‌شوند. در کوک «فرنگی»، که استاد الهی رواج داد، سیم‌های جفت یک پرده (فاصله‌ی دوم) با سیم بم فاصله دارند.
نت پایه‌ی کوک امروز اغلب «لا» است، اما نوازندگان بسته به صدای خواننده یا ساز آن را بالا و پایین می‌برند.
دست چپ
دست چپ روی پرده‌های دسته حرکت می‌کند و بیشتر ملودی روی سیم‌های جفت اجرا می‌شود. برخی نوازندگان از انگشت شست برای گرفتن سیم بم کمک می‌گیرند.
دست راست و تکنیک‌ها
تک یا ضربه‌ی ساده: ضربه‌ی تک با یک انگشت، رو به بالا یا پایین.
پنجه: ضربه‌های پشت‌سرهم با چند انگشت که ریتم‌های تند و پیچیده می‌سازد.
ریز: رفت‌وبرگشت سریع انگشت روی سیم برای کشیدن صدا.
شُر: چرخاندن پیوسته‌ی چهار یا پنج انگشت روی سیم‌ها که صدایی ممتد و موج‌دار می‌سازد. این تکنیک با نام استاد الهی و درویش امیر حیاتی شناخته می‌شود و امروز بسیاری از نوازندگان آن را به کار می‌برند.
نام و جزئیات این تکنیک‌ها در مکتب‌ها و کتاب‌های آموزشی مختلف یکسان نیست؛ بهترین راه یادگیری آن‌ها دیدن و شنیدن استاد است.
مکتب‌ها و شیوه‌ها
گوران و دالاهو: کهن‌ترین کانون مقام‌های تنبور، در گهواره، کرند و روستاهای دالاهو. نواختن ساده‌تر و نزدیک به کلام آیینی است. نمونه: علی‌اکبر مرادی، طاهر یارویسی، قباد قبادی.
صحنه: شیوه‌ای که معمولاً پرتحرک‌تر و با پنجه‌ها و شُرهای بیشتر توصیف می‌شود. نمونه: سید امرالله شاه‌ابراهیمی، سید خلیل عالی‌نژاد، مظفر منصوریان.
شیوه‌ی کنسرتی و معاصر: آمیزه‌ی تنبور با آواز و سازهای دستگاهی و گروه‌نوازی، که با گروه شمس و کیخسرو پورناظری آغاز شد.
بسیاری از نوازندگان امروز، مانند سیاوش اشرفی، هر دو شیوه‌ی گوران و صحنه را می‌نوازند.
ببینید و بشنوید
منابع: دانشنامه‌ی موسیقی گروو؛ وب‌سایت استاد الهی؛ مصاحبه‌ها و صفحه‌های هنرمندان در تنبوربان.
درباره‌ی تنبور: تنبور چیست؟ · تاریخچه · ساختمان ساز · کوک و شیوه‌ی نواختن · مقام‌ها · سازندگان و روستای فش · خرید و نگهداری · از کجا شروع کنم؟