مقام‌های تنبور
موسیقی تنبور بر پایه‌ی «مقام» است. در سنت تنبور، مقام نغمه‌ای با نام، شکل و کوک ویژه است که سینه به سینه منتقل شده؛ معنای آن با «مقام» در موسیقی عربی و ترکی یا «دستگاه» در موسیقی ایرانی یکی نیست.
حقانی و مجلسی
مقام‌های حقانی (یاری): نغمه‌های آیینی که در جم یارسان با کلام‌های مقدس خوانده می‌شوند. این مقام‌ها حرمت دارند و نواختنشان آداب دارد.
مقام‌های مجلسی: نغمه‌هایی که در محفل‌ها و مجلس‌های غیرآیینی نواخته و خوانده می‌شوند؛ آزادتر و گاه همراه با آوازهای محلی.
هفتاد و دو مقام
در سنت یارسان از «هفتاد و دو مقام» تنبور سخن می‌رود. این عدد پیش از هر چیز عددی نمادین و مقدس است. منابع در شمار دقیق و نام همه‌ی مقام‌ها هم‌نظر نیستند و برخی پژوهشگران فهرست‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند. سایت این مجموعه را در فهرست پخش «۷۲ مقام تنبور» گرد آورده است.
برخی مقام‌های شناخته‌شده
سحری · سرطرز · ساروخانی · باریه · غریبی · مجنونی · دواله · طرز رستم · گل و دره · الوان‌حاتی · جلوشاهی · الله‌ویسی · هجرانی · قطار · پاوه‌موری · شیخ‌امیری · شاه‌خوشینی · بایه‌بایه · سوارسوار · خان‌میری
برخی از این مقام‌ها روایت‌های کهن دارند؛ برای نمونه «باریه» را به دوره‌ی خسروپرویز و باربد نسبت می‌دهند و «سرطرز» را در روایت‌ها به بنیامین و رستم. این‌ها باورهای سنتی‌اند و ارزش فرهنگی دارند، نه تاریخ مستند.
کلام
مقام‌ها اغلب با «کلام» خوانده می‌شوند: سروده‌های آیینی یارسان به زبان گورانی که در «دفترها» گرد آمده‌اند. برای همین کسی که مقام را خوب می‌داند، معمولاً «کلام‌دان» یا «مقام‌خوان» هم هست.
گوش کنید
آلبوم «مقامات مجلسی تنبور» و «ته‌رزهای باستانی تنبور» از علی‌اکبر مرادی
بخوانید
منابع: کتاب‌های یادشده در کتابخانه‌ی تنبوربان؛ دانشنامه‌ی موسیقی گروو؛ صفحه‌های هنرمندان در تنبوربان.
درباره‌ی تنبور: تنبور چیست؟ · تاریخچه · ساختمان ساز · کوک و شیوه‌ی نواختن · مقام‌ها · سازندگان و روستای فش · خرید و نگهداری · از کجا شروع کنم؟